رفتن به نوار ابزار

مفهوم مدیریت زنجیره تامین

مدیریت زنجیره تامین تلفیقی است از هنر و علم که در جهت بهبود دسترسی به مواد اولیه، ساخت محصولات و یا خدمات و انتقال آن به مشتری بکار می­رود. مدیریت زنجیره تامین بر یکپارچه سازی فعالیت­های زنجیره تامین و نیز جریان­های اطلاعاتی مرتبط با آنها از طریق بهبود در روابط زنجیره در جهت دستیابی به مزیت رقابتی قابل اتکا و پایدار، طراحی و مدیریت می گردد .

به عبارت دیگر، زنجیره تامین مجموعه­ ای از روش­های مورد استفاده برای یکپارچگی موثر و کارای تامین کنندگان، تولید کنندگان، انبارها و فروشندگان به گونه­ ای که به­ منظور حداقل کردن هزینه های سیستم و تحقق نیازهای خدمات، کالاها به تعداد صحیح در مکان مناسب و در زمان مناسب، تولید و توزیع گردند. مدیریت زنجیره تامین هماهنگی در تولید، موجودی، مکان یابی و حمل و نقل بین شرکت کنندگان در یک زنجیره تامین برای دستیابی به بهترین ترکیب پاسخگویی و کارایی برای موفقیت در بازار خواهد بود .

برخی تعاریف دیگر مدیریت زنجیره تامین عبارتند از: تمامی اقدامات و فعالت هایی که بر یکپارچه سازی فعالیت­های زنجیره تامین و نیز جریان­های اطلاعاتی مرتبط با آنها از طریق بهبود روابط زنجیره برای دستیابی به مزیت رقابتی پایدار ، بگارگرفته می شود، خواهد بود . بنابراین مدیریت زنجیره تامین عبارت است از فرآیند یکپارچه ­سازی فعالیت­های زنجیره تامین و نیز جریان­های اطلاعاتی مرتبط با آن، از طریق بهبود و هماهنگ­ سازی فعالیت­ها در زنجیره تامین تولید و عرضه محصول . تعریف دیگری که از مدیریت زنجیره تامین ارائه شده به این صورت است: هماهنگی فعالیت­های تولید، موجودی کالا، موقعیت یابی و حمل و نقل میان فعالان زنجیره تامین با هدف دستیابی به کارایی بیشتر و برآورده کردن انتظارات مشتریان .

اهداف اصلی مدیریت زنجیره تامین

  • کاهش هزینه یا کاهش موجودی­ها
  •  افزایش مسئولیت پذیری در برابر مشتریان
  •  بهبود ارتباط زنجیره تامین
  •  کاهش زمان چرخه تولید و بهبود هماهنگی

 و سه عامل اصلی که باعث شدند تا مدیران موضوع مدیریت زنجیره تامین را بصورت جدی دنبال کنند عبارتند از:

الف) انقلاب اطلاعات

ب) تقاضای مشتریان در جهت خرید محصولات و خدمات با کیفیت با هزینه کمتر، تحویل مناسب تر، تکنولوژی مدرن­تر و طول عمر بیشتر که در نهایت به افزایش رقابت در بین تولید کنندگان و سازندگان منجر شد.

ج) ضرورت ایجاد ساختاری جدید در روابط بین سازمانی.

سیر تحولات مدیریت زنجیره تامین

مدیریت زنجیره تأمین هم یک تئوری است و هم یک شیوه عملی . دامنه دید آن فراتر از یک سازمان بوده و همه چیزهایی را که در تولید و ارسال یک محصول یا خدمات دخالت دارند در نظر گرفته و همه آنها را به گونه ای به هم متصل می کند که به صورت یک تیم کارآمد و بدون مرز عمل کنند، یعنی اینکه مشتریان، عرضه کنندگان، شرکت های حمل و نقل و حتی در این اواخر، رقبای تجاری، با هم متحد شده و یک شبکه تشکیل دهند تا از وقت و منابع به کار گرفته شده، بهترین استفاده ممکن بشود.

به سختی می توان زمان دقیقی را مشخص کرد که در آن، بحث درباره زنجیره تأمین برای اولین بار در دنیا آغاز شده است (تاریخچه زنجیره تامین را به طور اختصاصی در اینجا از “آزموده راه “مطالعه نمایید) اما لااقل از یک چیز اطمینان داریم و آن اینکه این اصطلاح که در حوالی سال ۱۹۹۳ به عنوان یکی از بزرگ ترین و پا برجاترین بحث های صنایع مطرح شده است، ریشه در شیوه هایی دارد که در اواخر دهه ۱۹۵۰ و دهه ۱۹۶۰ میلادی اجرا می شد.

اولین طرح های اجرایی زنجیره تأمین نوین در اواخر دهه ۱۹۵۰ آغاز شد، یعنی وقتی که کارکنان برای اولین بار به مدیریت کالا به ویژه به تدارکات مربوط به انتقال مواد اولیه و محصولات تمام شده، به کارخانه و به بیرون از آن توجه کردند. بیشتر کاشناسان با این نظر موافقند که مدیریت زنجیره تأمین به شکل امروزی آن از تلاشهای برنامه ریزی مواد اولیه (MRP) حاصل شده که شرکت های بزرگی همچون پروکتل آند کمبل، هیولت پاکارد و شرکت های دیگر در اواخر دهه 1970برای برنامه ریزی و کنترل بهتر مواد اولیه تجربه می کردند. ساختن کامپیوترهای پیشرفته تر در اواخر دهه ۱۹۶۰ میلادی برای شرکت ها این امکان را فراهم ساخته بود که صورت حساب های پراکنده مواد اولیه را به کامپیوترهای خود بدهند تا آنها را برنامه ریزی و از نظر مراحل زمانی، مرتب کنند. به همین ترتیب، برنامه های پرحجم و جدید کامپیوتری امکان استفاده از سبد زمانی را فراهم کرده بود، یعنی برنامه ریزی سبدهای زمانی انتقال مواد اولیه و سفارش های تولید. این آغاز تحلیل مدیریت زنجیره تأمین بود. به این ترتیب امکان اینکه MRP را به بیرون از سازمان منتقل کرده و کنترل بیشتری بر مواد اولیه ای که از سوی تأمین کنندگان وارد شرکت می شود، فراهم  گردید .

کارشناسان دیگر آغاز تفکر زنجیره تأمین را سال ۱۹۶۳ می­دانند که در آن، نظام ملی مدیریت توزیع فیزیکی آمریکا (NCPDM) تأسیس شد که سکوی پرتابی برای تفکر نوین آن زمان درباره روابط متقابل بین عملکرد بخش های انبارداری و حمل و نقل بود. شروع ایده یک کاسه کردن انبارداری و حمل و نقل که بعدا به عنوان تدارکات (لجستیک) از آن یاد می شد، از این دوره بود. بعضی از کارشناسان سیر تحول طرح اولیه تدارکات را که تا دهه ۱۹۹۰ میلادی هنوز به یک صنعت عمده تبدیل نشده بود، یک مرحله ثانویه مدیریت زنجیره تأمین می دانند.
چند سال طول کشید تا تهیه و برنامه ریزی مواد اولیه خود را باسیستم MRP وفق دهد و به آن پیوند بخورد، که بعدا به یک جنبه از مدیریت زنجیره تأمین تبدیل شد . همه کارشناسان معتقدند که تحولات عمده در مدیریت موجودی کالا و ارسال آنها در دهه ۱۹۷۰ میلادی و اوایل دهه ۱۹۸۰ بروز کرد، یعنی وقتی که  سیستم­های کامپیوتری تا آن حد تکامل یافتند که می توانستند گزارش های مدیریت و داده های دیگر را به دفعات بیشتر، ارائه کنند.

تقریبا در همین زمان ژاپنی ها در جستجوی یک فرایند جدید تولیدی بودند که مواد اولیه را از طریق این سیستم جلو می برد و اصول پایه تولید و ارسال به موقع را به کار می بست. تولید و ارسال به موقع نیازمند ارتباطات فراوان و مفصل بین مشتری، تولید کننده، واحد توزیع ، شرکت حمل ونقل و خرده فروشی در صورت ارتباط داشتن با آن است تا موجودی مواد اولیه، قطعات و محصولات تمام شده را بتوان در حداقل ممکن نگهداری کرد، کارخانه کاوازاکی در نبراسکا به نمونه ای از ITمبدل شد و بسیاری دیگر از شرکتهای آمریکایی را به تقلید از خود واداشت.

در دهه ۹۰ میلادی به همراه بهبود در فرایندهای تولید و بکارگیری الگوهای مهندسی مجدد، مدیران بسیاری از صنایع دریافتند که برای ادامه حضور در بازار تنها بهبود فرایند های داخلی و انعطاف پذیری در توانایی­های شرکت کافی نیست، بلکه تأمین کنندگان قطعات و مواد نیز باید موادی با بهترین کیفیت و کمترین هزینه تولید کنند. توزیع کنندگان محصولات نیز باید ارتباط نزدیکی با سیاست­های توسعه بازار تولید کننده داشته باشند. با چنین نگرشی، رویکردهای زنجیره تأمین و مدیریت آن پا به عرصه وجود نهاد. از طرف دیگر با توسعه سریع فناوری اطلاعات در سال­های اخیر و کاربرد وسیع آن در مدیریت زنجیره تأمین، بسیاری از فعالیت­های اساسی مدیریت زنجیره با روش­های جدید در حال انجام است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *